خانه / اطلاعات سلامت / تجربه و سیاست های موفق ژاپن در حوزه سالمندان

تجربه و سیاست های موفق ژاپن در حوزه سالمندان

پاره ای از سیاست‌های حمایتی اتخاذی کشور ژاپن درخصوص سالمندان

آنچه که ژاپن را از بقیه کشور‌های صنعتی متمایز می کند، شیوه تغییر سریع جمعیت این کشور است. در سال ۱۹۹۵، ۶/۱۴ درصد از جمعیت ژاپن را سالمندان بالای ۶۵ سال تشکیل می داد، اما آمار سالمندی ژاپن نشان می دهد که در سال ۲۰۲۵، ۴/۲۷ درصد از جمعیت ژاپن را سالمندان تشکیل می دهند. به همین نسبت ژاپن در حال از دست دادن جمعیت در سن کار خود است. پیش بینی می شود در سال ۲۰۲۵، از هر سه ژاپنی، یک نفر بالای ۶۵ سال باشد.

نرخ سالمندی در جمعیت ژاپن از دو علت سرچشمه می گیرد. یکی افزایش امید به زندگی و دیگری کاهش زاد و ولد. در مقایسه با دیگر ممالک، آمار سالمندان در ژاپن به سرعت رو به افزایش است و به نظر می رسد که نسبت سالمندان به کل جمعیت به سطحی برسد که هرگز در هیچ کشوری مشاهده نشده است (سام آرام و امیر آقایی، ۱۳۸۵).

بنابراین به علت مسئله مند بودن و چالش بودن سالمندی جمعیت در ژاپن، مسئولین و سیاستگذاران این کشور در حوزه سالمندی سیاست‌های حمایتی و رفاهی زیادی در تمامی حوزه ها تصویب کرده اند که در ادامه برای جلوگیری از اطاله کلام به سه مورد از آنها پرداخته می شود.

سیاست های حمایتی و رفاهی سالمندی ژاپن

 هزینه‌های پزشکی رایگان برای سالمندان

در نیمه دوم سال ۱۹۶۰، شمار زیادی از سالمندانی که به تنهایی زندگی می‌کردند یا در رختخواب بسترنشین شده بودند یک مشکل اجتماعی محسوب می شدند. بعضی از شهرداری ها مراقبت‌‌های پزشکی رایگان برای سالمندان را آغاز کرده بودند یا برای پرداخت‌های پزشکی‌شان به آنها یارانه می‌دادند و این سیاست‌های ‌مراقبتی از سالمندان به سایر شهرداری‌ها هم گسترش پیدا کرد.

در واکنش به این جنبش، دولت قانون خدمات رفاه اجتماعی برای سالمندان را مورد تجدیدنظر قرار داد و مراقبت پزشکی رایگان برای سالمندان را آغاز نمود که تمامی هزینه‌های پزشکی سالمندان ۷۰ سال و بالاتر از ژانویه ۱۹۷۳ از منابع عمومی پوشش داده شد.

در همان سال، بیمه گذاران میزان پرداخت‌هایشان را به خانواده از ۵۰% تا ۷۰% افزایش دادند. علاوه بر این، ارائه مزایایی برای مراقبت‌‌های پزشکی با هزینه بالا نیز معرفی شد. بنابراین، سال ۱۹۷۳، سال تقویت سیستم مراقبت‌‌های سلامت، «اولین سال رفاه» نامگذاری شد. هنگامی که این مراقبت‌‌های پزشکی رایگان برای سالمندان شروع شد، میزان بیماران تخمینی ۷۰ ساله و بالاتر در دو گروه بیماران بستری شده و بیماران سرپایی افزایش یافت. مقایسه نرخ بیماران تخمینی ۷۰ ساله و بالاتر از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۵، نشان می داد که میزان بستری شدن افزایش یافته بود.

وزارت بهداشت، کار و رفاه (۲۰۱۱) چنین بیان کرد که در مورد هزینه‌های پزشکی رایگان برای سالمندان اختلاف نظر و اظهارنظر‌های محتاطانه‌ای وجود دارد. در آن زمان، ژاپن با نرخ رشد اقتصادی بالا و جمعیت بزرگ تولیدکننده توسعه پیدا کرده بود. درنتیجه، سیاست مراقبت‌‌های پزشکی رایگان توانست به مرحله پیاده‌سازی برسد. قانون مراقبت‌‌های سلامتی سالمندان در سال ۱۹۸۲ تصویب شده که سیاست مراقبت‌‌های پزشکی رایگان برای سالمندان را لغو کرد و در سال ۱۹۸۳ بار رشد هزینه‌های پزشکی برای سالمندان را منصفانه کرد و کمک پرداخت ‌های مخارج پزشکی را چنین اعلام کردند:

  • بیمار سرپایی: ۴۰۰ ین هر ماه،
  • بیمار بستری شده: ۳۰۰ ین در روز (حداکثر تا دو ماه).

از سال ۱۹۸۷ تا سال ۱۹۹۷ میزان کمک پرداخت ها برای سالمندان سال به سال افزایش می یافت. از سال ۲۰۰۰، روش پرداخت از یک مقدار ثابت به سهم ثابتی از تمامی هزینه ‌های پزشکی برای سالمندان تغییر پیدا کرد. امروزه، سالمندان ۷۰ تا ۷۴ ساله ۲۰% و سالمندان ۷۵ ساله و بالاتر ۱۰% از هزینه ‌های پزشکی شان را می پردازند. سالمندانی که سطح درآمدی آنها مشابه اعضای نیروی کار است ۳۰% پرداخت می کنند (اوک و دیگران، ۲۰۱۷).

 سیستم مراقبت طولانی مدت از سالمندان

نظرسنجی از سالمندان در ژاپن نشان می دهد که شهروندان سالمند ژاپنی در مورد شیوه زندگی خود در آینده به ویژه نیازمندی به مراقبت‌‌های طولانی مدت مضطرب هستند.

 در واقع، تعدادی از سالمندان که نیازمند مراقبت طولانی مدت هستند کسانی هستند که علیل و بستری هستند یا از زوال عقل رنج می برند که تعداد آنها با بالا رفتن سن در حال افزایش است. در حالی که تنها ۱۵% از افراد بین ۶۵ تا ۶۹ سال نیاز به مراقبت دارند، با بالا رفتن سن این تعداد نیز افزیش می یابد.

در سن ۸۰ تا ۸۴ سالگی به میزان ۵/۱۱% می رسد و در سالمندان بالاتر از ۸۵ ساله ۲۴% می شود. همان نظرسنجی برآورد کرد که تقریبأ اگر یک درصد ضعف بدنی در سالمندان بیشتر شود موجب دشوار شدن عملکرد غیرمستقیم فعالیت ‌های روزمره آنها خواهد شد و این مسئله ایجاب می کند که تحت مراقبت طولانی مدت قرار گیرند. در واکنش به نگرانی شهروندان، دولت ژاپن استراتژی ده ساله ارتقا مراقبت‌‌های سلامت و رفاه (برنامه طلایی) را برای سالمندان در سال ۱۹۸۹ طرح ریزی کرد.

این طرح، به عنوان بخشی از دلیل تأسیس مصرف مالیات در آوریل ۱۹۸۹ تصویب شد. اهداف تعیین شده ای در خدمات مربوط به سلامت و رفاه را برای سالمندان تحقق بخشید. طرح مذکور هفت پروژه اصلی را تعیین کرده بود که شامل تصویب فوری سیاست‌های رفاهی موثرتر در خانه می شد. بودجه برنامه طلایی بیش از ۶ تریلیون ین (۵۰ میلیارد دلار) برای کل دوره ده ساله بود. برنامه مذکور اولین طرح برای برنامه طولانی مدت در حوزه سلامت و رفاه بود. در دسامبر ۱۹۹۴، پنج سال بعد از شروع برنامه، اصلاحاتی به آن اضافه شد و با نام برنامه طلایی جدید فرمول بندی شد و اثربخشی آن را افزایش داد.

زیرساخت ‌های ضروری جهت ارائه خدمات مراقبتی به سالمندان به طور فزاینده شناسایی شد و چارچوب اساسی برای سیاست‌های اضافی که در آینده نزدیک باید دنبال شود، ارائه شد. علاوه بر این، یک لایحه بیمه مراقبت‌‌های بلندمدت نیز مورد پذیرش واقع شد و در سال ۲۰۰۰ آغاز گردید و تاکنون ادامه دارد (هیدئو ایب، ۲۰۰۰ و میچل و دیگران، ۲۰۰۴).

سیستم حقوق بازنشستگی سالمندان

در ژاپن، سیستم حقوق بازنشستگی مانند بیمه درمانی تقریبأ کل جمعیت کشور را پوشش می دهد. با این حال، این سیستم بسیار پیچیده است. سیستم مذکور به پنج برنامه تقسیم شده است که ادغام آن در آینده یک چالش بزرگ است. علاوه بر این، مزایای حقوق بازنشستگی به طور قابل ملاحظه ای پس از آن که در سال ۱۹۷۳ سیستم بازنشستگی اصلاح شد، افزایش یافت.

در حال حاضر، با توجه به نگرانی جدی در مورد تأمین مالی در آینده، کاهش مزایای بازنشستگی فعلی در حال بحث است. در مقایسه با میانگین آمریکایی ۶۰۰ دلار در ماه، حقوق بازنشستگی ۲۲۰۰۰۰ ین (۱۸۸۰ دلار) (بازنشستگی کارکنان) بسیار زیاد است. همان طور که آمارها نشان می دهد سهم جمعیت سالمند در کل جمعیت ژاپن در سال ۲۰۵۰، ۳۰% خواهد شد و میزان سالمندان وابسته (۶۵ ساله و بالاتر ) از ۲۱% در سال ۱۹۹۵ به ۵۹% در سال ۲۰۵۰ می رسد. بنابراین بازبینی مزایای بازنشستگی و میزان پرداخت ها اجتناب ناپذیر است. در اصلاحات تصویب شده در سال ۱۹۹۶، سن شروع سالمندی برای دریافت مزایای بازنسشتگی از ۶۰ سال به ۶۵ سال افزایش یافت و همچنین این سن در حال افزایش است. چگونگی مقابله با تقریبأ ۲ میلیون نفر که هیچ برنامه بازنشستگی دریافت نمی کنند هم یک مشکل عمده است (هیدئو ایب، ۲۰۰۰).

در سال ۲۰۰۴ سیستم بازنشستگی دولت ژاپن اصلاح شد و مکانیسم متعادلی متناسب با شرایط جمعیتی (کاهش تولد و پیری جمعیت) در تنظیم مزایا به خود گرفت. پس از اصلاحات سال ۲۰۰۴ مکانیزم تعدیل خودکار به تصویب رسید و مشکل این سیستم به علت مزایای تعادلی خودکار حل شد. وزارت بهداشت، کار و رفاه (۲۰۱۴) خاطر نشان کردند که اصلاحات سیستم بازنسشتگی یک روش تأمین مالی بود که در برنامه ۱۰۰ ساله برنامه ریزی شده بود. می توان گفت سیستم بازنشستگی ژاپن اساسأ یک سیستم باز پرداخت است. به علاوه، اویا (۲۰۱۵) ذکر کرده است که ابتدا تصور می شد سیستم بازنشستگی دولت ژاپن مبتنی بر بودجه کامل است ولی سیستم بازنشستگی فعلی تنها یک سیستم بازپرداخت به حساب می آید (اوک و دیگران، ۲۰۱۷).

بنابر آنچه در مورد سیاست‌های حمایتی کشور ژاپن در حوزه سالمندی گفته شد، می توان چنین نتیجه گرفت که سالمند شدن جمعیت اگرچه به معنای بهبود وضعیت بهداشتی و افزایش امید به زندگی در یک کشور است، اما دربرگیرنده مفهوم افزایش هزینه‌های امنیت اجتماعی و افت رشد اقتصادی با کاهش نیروی کار جوان نیز می باشد.

دولت ژاپن به علت هزینه‌های بالای سیاست‌های حمایتی مذکور، بسیاری از آنها را مورد بازبینی قرار داده و اصلاح نمود. سالمندی در ژاپن توسط دولت به ویژه وزارت بهداشت، رفاه و کار ساماندهی می شود. مرکز تحقیقات سالمندی ژاپن نیز با حمایت دولت و انجمن سالمندشناسی ژاپن پروتکلی را تحت عنوان “Aging in Japan” مبتنی بر شاخص ‌های خاص تدوین کرده است.

تهیه و تنظیم: دکتر ایوب نافعی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *